Niet opgeslokt worden

Het debat over AI draait grotendeels rond wat ze kan: taken overnemen, sneller werken, meer produceren. Soms gaat het over wat ze doet met het individu: intellectuele luiheid die sluipt, cognitieve overbelasting, de vermoeidheid van voortdurend nieuwe systemen leren.

Maar het patroon dat zelden benoemd wordt, is dit: negen op de tien organisaties die zeggen AI te gebruiken, halen hun verwachtingen niet. De technologie schiet zelden tekort. De menselijke vraag wordt zelden gesteld. Strategie sterft niet in de boardroom. Ze sterft in de gang, bij de mensen die de verandering moeten dragen zonder dat ze ooit echt bevraagd zijn.

Verwondering is geen strategie. Wie nadacht over wat hij met de technologie wilde doen, had regie. Dat was zo bij de cd-speler. Het is zo bij AI.

Regie over de tool

Als je de dj bent: hoe zet je AI in zodat je je eigen inventiviteit behoudt en versterkt?

Als je de technieker bent: hoe leer je de werking begrijpen zodat je de grenzen ervan kent en weet wanneer menselijk oordeel onmisbaar is?

Als je de luisteraar bent: hoe geniet je van de productiewinst zonder te vergeten dat iemand de muziek moet blijven maken?

En als je leidinggevende bent: hoe help je je team die keuze bewust te maken, in plaats van toe te kijken hoe iedereen maar op play drukt en hoopt dat het goed komt?

Die laatste vraag is de moeilijkste. Want terwijl jij nadenkt over de strategie, groeit de organisatie al stilzwijgend in twee richtingen. Medewerkers die AI al inzetten doen meer dan hun functie formeel vraagt. Collega’s die dat niet doen, groeien langzamer. Het officiële organogram en de feitelijke organisatie lopen niet meer synchroon. Wie die kloof niet actief verkleint, vergroot ze.

Én productiviteit én zingeving: de kracht zit in de combinatie

Ik geloof in een dubbele vraag stellen. Hoe kan AI onze productiviteit verbeteren? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat de vrijgekomen tijd ook echt dient om betekenisvol samen te werken, te denken, te verbinden?

Want als AI alleen maar betekent dat we sneller hetzelfde doen, is er iets misgelopen. De winst zit niet in het tempo. Ze zit in wat je doet met de ruimte die vrijkomt.

Die ruimte is precies waar leiderschap begint. Leiderschap gaat over zin geven. Over richting: weten waar je als team naartoe werkt en waarom dat de moeite waard is. En over goesting: voelen dat jouw bijdrage telt, dat het er iets toe doet of jij het doet.

Technologie versnelt processen. Richting en goesting groeien ergens anders: in de gesprekken die mensen samen voeren, met wrijving en twijfel en uiteindelijk overtuiging. Wie die momenten wegautomatiseert, automatiseert ook de zin eruit.

Een Europees bedrijf verving een paar jaar geleden zijn volledige klantenservice door AI. Kostenefficiënt, snel ingevoerd. Anderhalf jaar later wierven ze opnieuw mensen aan. Wat was er misgelopen? De vraag. Ze hadden gevraagd: hoe vervangen we mensen? In plaats van: hoe verbeteren we de ervaring van onze klanten? Dezelfde technologie, een andere vraag: een compleet andere uitkomst.

Waarom we blijven investeren in relatie

AI is goed in taken uitvoeren, informatie verwerken, patronen herkennen. Dat is echte en welkome productiewinst.

Ernaast bestaat iets anders. De spanning van een meningsverschil dat toch uitgesproken wordt. De twijfel die iemand hardop maakt. Het vertrouwen dat groeit omdat je elkaar hebt zien worstelen. Die dingen bouw je niet in een samenvatting. Ze groeien in het proces, en dat proces vraagt mensen.

Investeren in mensen is geen sentimentele keuze. Het is de keuze voor wat organisaties op termijn onderscheidt: het vermogen om complexiteit samen te hanteren, te oordelen waar data tekortschiet, en richting te geven waar de machine wacht op instructie.

Welke samenleving bouwen we?

Ik gebruik AI. Ik vind het deugddoend om ermee te werken. Meegaan in de hype is iets anders.

De vraag die me bezighoudt is groter dan productiviteit. Wil ik in een samenleving leven waar ik mijn buren niet meer ken omdat een app al hun behoeften voorspelt? Wil ik in organisaties werken waar mensen niet meer hoeven te botsen omdat AI de conflicten wegpoetst voor ze kunnen groeien?

Technologie krijgt betekenis wanneer ze mensen versterkt. De vraag is wie de dienaar is en wie de baas. Als leidinggevende heb je daarin een rol. Niet door te wachten op een beleidsnota, maar door elke dag te kiezen welke gesprekken je voert, welke ruimte je maakt, welke vragen je stelt.

Technologie maakt organisaties niet onderscheidend. De keuzes die leiders maken wel.

Stay Human.

Ik ben Kobe. Ik ben gevormd als psycholoog. Als directeur van een opvangcentrum voor vluchtelingen bij Fedasil, als trainer en consultant in Ethiopië, en nu als Executive Director van Outward Bound Belgium. Wat mensen drijft, verbindt en soms tegenhoudt: daar blijf ik graag nieuwsgierig naar. Van boardroom tot rotswand is de rode draad in mijn leven hoe we mens kunnen blijven in een wereld die dol draait.

Bronnen

McKinsey & Company (2025). The State of AI: How Organizations Are Rewiring to Capture Value. mckinsey.com/capabilities/quantumblack/our-insights/the-state-of-ai

PwC (2026). 29th Global CEO Survey: Leading Through Uncertainty in the Age of AI. pwc.com/gx/en/ceo-survey/2026.html

Siemiatkowski, S. (2025). Geciteerd in Bloomberg, mei 2025. mlq.ai/news/klarna-ceo-admits-aggressive-ai-job-cuts-went-too-far

Hoogland, P. (2026). Briljante Strategische Plannen Sterven in de Gang. AI5050, 31 maart 2026. ai5050.com/timetable/event/briljante-strategische-plannen-sterven-in-de-gang/

Diverchy, F. (2026). What Did We Lose When We Gained ChatGPT? AI5050, 31 maart 2026. ai5050.com/timetable/event/what-did-we-lose-when-we-gained-chatgpt/

Buyssens, V. (2026). Navigating Intelligence. AI5050, 31 maart 2026. ai5050.com/timetable/event/navigating-intelligence/

Chabot, N. (2026). Curiosity Is the New Competitive Advantage. AI5050, 31 maart 2026. ai5050.com/timetable/event/curiosity-is-the-new-competitive-advantage/